B-17 Wee Willie, Berlin 1945

Overzicht van gecrashte vliegtuigen in de Gemeente Zeist! Op dit moment hebben we 1 Nederlandse (LVA), 7 geallieerde (RAF/USAAF)en 12 Duitse (Luftwaffe) neergestorte vliegtuigen en noodlandingen in kaart gebracht, die hieronder worden vermeld. Het betreft allemaal crashes binnen de gemeentegrenzen van Zeist. Eronder volgt een overzicht van crashes voor en na de oorlog in de Gemeente Zeist en Zeistenaren die elders neerkwamen.

1940 – Invasie, luchtgevechten en de Slag om Engeland

Na de Duitse inval in mei wordt Vliegbasis Soesterberg vlakbij Zeist snel een Duitse basis: Fliegerhorst Soesterberg. Tijdens de Battle of Britain vliegen Britse toestellen lange aanvallen; rond Zeist ontstaan luchtgevechten tussen Royal Air Force en Luftwaffe. Veel vroege crashes zijn directe combat losses. Onder meer de Luftwaffe eenheden KG4 en later KG2 vlogen nachtelijke bombardeermissies vanaf Soesterberg. Veel Luftwaffe personeel neemt zijn intrek in Zeist.

  • 11 mei 1940, 07:55 – Fokker komt neer tussen Driebergen en Zeist
    Een Nederlandse Luchtvaartafdeling Fokker C.V (nr. 639) maakt tijdens de hectische meidagen van 1940 en de inval van de Duitsers een noodlanding tijdens een verkenningsmissie richting de Grebbeberg. Na motorpech boven Elst keert het om. Vlieger 2e luitenant Nicolaas Jan ‘Bus‘ Woensdregt en waarnemer 1e luitenant ir. Peter F.J. van Enckevort vlogen zonder jagerescorte de verkenningsroute richting Arnhem in, werden boven Utrecht beschoten door Nederlandse luchtafweer, en moesten tussen Zeist en Driebergen een noodlanding maken nadat een Hollandse mitrailleurkogel de waterkoeler had doorboord. De landing slaagde; de bemanning ontlaadde de mitrailleurs, nam de achtermitrailleur en munitie mee, en reed per auto naar het regimentscommando dat nota bene in Zeist zat: Hotel Munzert, vanwaar ze werden teruggebracht naar hun basis.
  • 27 juni 1940, 16:20 – Bosarbeiders zien Blenheim neerkom bij Woudschoten
    No. 82 Squadron RAF Bristol Blenheim IV R3731 (UX-Y) wordt tijdens een luchtgevecht neergeschoten. Het toestel stort neer bij Woudschoten. Bemanningsleden Percy en Clark sneuvelen. Stanley wordt al snel krijgsgevangen gemaakt. Lees het hele verhaal hier.
  • 27 juni 1940, 16:20 – De ervaren Georg Schneider heeft gewonnen en verloren
    Een Luftwaffe Messerschmitt Bf 109 E-1 van 3./JG 21 verliest hetzelfde luchtgevecht en crasht in het gebied tussen Zeist, Austerlitz en Soesterberg nabij de Franse put. Oblt Schneider had een indrukwekkende carriere achter de rug. De achtergrond van de crash vind je hier.
  • 10 september 1940 – Bijna thuis van missie op het kanaal en Londen
    De Duitse Heinkel He 111 P-4 (G1+JM, 6./KG55) maakt na een sortie richting Engeland een beschadigde noodlanding (ca. 20% schade). Bemanning ongedeerd.

1941- Bezetting en training

Na het Britse offensief van 1940 verschuift betreft de Duitse Luftwaffe in onze regio de nadruk naar bezetting en opleiding. Soesterberg fungeert vooral als trainings- en uitwijkbasis; de meeste incidenten zijn technische problemen of oefenvluchten, minder directe gevechten.

  • 19 januari 1941 – Mysterieuze crash bij Austerlitz
    Een Duitse Heinkel He 111 stort neer in de bossen bij Austerlitz. Details over oorzaak en bemanning beperkt bekend.
  • 21 september 1941, 18:35 – Motorproblemen boven Den Dolder
    De Luftwaffe Dornier Do 217 E-4 (F8+LN) van 5./KG 40 crasht na motorproblemen tijdens lokale vlucht. Crashlocatie is Pleinuslaan/Lassuslaan in Den Dolder, Zeist. De bemanning overleefd het ongeluk. De bommenwerper is 60% beschadigd.

1942 – Escalatie van de nachtelijke luchtoorlog

Britse nachtelijke bombardementen op Duitse vliegvelden en industrie nemen toe. Rond Zeist zie je zowel neergeschoten RAF-bommenwerpers als Duitse toestellen die bij terugkeer of training verongelukken — het luchtruim is vrijwel elke nacht actief.

  • 27 maart 1942, 22:28 – Blenheim komt neer op toekomstig KBVB-terrein
    De engelse RAF Blenheim IV Z7276 (RT-N) van 114 squadron wordt tijdens een aanval op Soesterberg door Duitse FLAK geraakt en stort neer in een bosstrook bij Landgoed Djimat aan de Woudenbergseweg. De bemanning, bestaande uit Brancker, Gray en Jenkins komt om.
  • 22 juni 1942, 02:50 – Bommenwerper op burgerwoning Den Dolder
    Duitse Do 217 E-4 (F8-DP, 6./KG 40) bommenwerper redt net de basis Soesterberg niet als het wordt aangeschoten door geallieerde jagers en komt ca. 100 meter ten zuiden van de weg neer op het perceel van Dolderseweg 158. De vierkoppige bemanning komt om. De woningen stonden al niet ideaal zo naast de vliegbasis. In december 1941 hadden de inwoners al een brisantbom in de tuin gehad die voor de vliegbasis bedoeld was.
  • 27 september 1942, 13:59 – Austerlitzseweg
    Duitse Do 217 verongelukt tijdens training. Toestel komt neer in een bosperceel achter de weg.
  • 7 oktober 1942 – Oefening loopt uit de hand
    Duitse bommenwerper (type onbekend, waarschijnijk een Do 217) maakt noodlanding of stort neer in een weiland bij de Bunsinglaan 1. Oefen- of trainingsincident waarbij ze oefenden met het werpen van oefenbommen. Het verslag vind je hier.

1943 – Hoogtepunt van de bommenoorlog

Dit is het drukste jaar boven Midden-Nederland. Grote nachtelijke raids van o.a. de Canadese squadrons van Royal Canadian Air Force trekken over Zeist richting Ruhrgebied; nachtjagers en Flak eisen veel slachtoffers. Radarontwikkelingen en tegenmaatregelen worden kat en muis-spel.

  • 13 mei 1943, 02:21 – Een Wimpy in de weilanden van Zeist
    Canadase RCAF Vickers Wellington HE423 (AL-O) van 429 squadron wordt op terugweg van een missie naar Duisburg neergeschoten door een Duitse nachtjager-aas. Crash in de weilanden aan de Kouwenhovenselaan tussen Zeist en Bunnik. Wat is er gebeurd?
  • 22 juni 1943, 02:24 – Zelfde zomer, zelfde aas: crash bij De Nienhof
    Een maand later in diezelfde zomer schiet nota bene de zelfde Duitse aas nog een Canadese bommenwerper neer op nagenoeg dezelfde plek. RCAF 408 squadron Handley Page Halifax II DT772 (EQ-E) stort neer na de grote Krefeld-aanval. Het drama bij boerderij De Nienhof kan je hier lezen.
  • 27 juli 1943, 02:28 – Tijdens de landing gepakt
    Luftwaffe Kampfgeschwader 2 Holzhammer Do 217 M-1 U5+KZ (3./KG 2) wordt op de terugvlucht van een aanval op Hull onderschept door een RAF Mosquito en neergeschoten tijdens of vlak voor de landing op Soesterberg. Komt neer aan de Amersfoortseweg in Huis ter Heide nabij het Sterrenbos.
  • 4 september 1943, 04:36 – 150 missies overleefd, gestorven bij Austerlitz
    Duitse Messerschmitt Me 410 A-1 (U5+NG, 16./KG 2) crashte in het bos aan de Woudenbergseweg in Austerlitz, Zeist. Beide bemanningsleden kwamen om: Hauptmann Näder (27) en Oberfeldwebel Küll (26). Näder was een van de meest gedecoreerde piloten van zijn eenheid (o.a. Deutsches Kreuz in Gold en meer dan 150 gevechtsmissies over Polen, Frankrijk, Engeland en de Sovjet-Unie). Na vier jaar frontdienst overleefd, stierf hij door een suffe motorstoring tijdens een routine-nachtmissie, slechts kilometers verwijderd van vliegbasis Soesterberg waar hij anderhalf jaar eerder ook al een noodlanding had gemaakt.
  • 21 oktober 1943 – Overmoed tijdens training met nieuw toestel leidt tot crash
    Een Duitse Junkers Ju 188 E-1 (RE+HA) van II./KG2 verongelukt tijdens test- of trainingsvlucht nabij de spoorlijn in Den Dolder. De hele bemanning komt om. Benieuwd naar het verhaal?

1944 – Geallieerd luchtoverwicht

De geallieerden domineren het luchtruim. Naast bommenwerpers verschijnen Amerikaanse jagers van de United States Army Air Forces; Duitse toestellen rond Soesterberg opereren defensief of raken op de terugweg verloren. Crashes hier zijn vaker het gevolg van schade of brandstofgebrek dan van gelijkwaardige luchtgevechten.

  • 8 april 1944, 17:00 – Prachtige P-38 stort neer bij de Krakeling
    Amerikaanse Lockheed P-38 Lightning (42-67719, KI-H) van het USAAF 20FG/55FS wordt neergeschoten en stort neer in verboden militair gebied. Het gaat om het spergebied achter de Krakelingeweg. Zowel FLAK als Bf109’s worden genoemd als de dader. Piloot 2nd. Lt. Allen D. Singleton Jr weet te springen, overleefd de oorlog en overlijdt in Texas in 2010.
  • 17 juni 1944, 02:05 – Bizar Canadees verhaal aan de Utrechtseweg
    Avro Lancaster KB734 (VR-F) van RCAF 419 squadron RCAF keert terug van de aanval op Sterkrade en crasht op het terrein van Buitenplaats Oirschit aan de Utrechtseweg in Zeist waar nu het TNO-gebouw staat. Groot verlies onder de bemanning. De grootste en meest uitgewerkte crash op deze site. Het hele dossier kan je inzien.
  • 27 augustus 1944, 01:00 – Op de terugweg van missie Normandie gaat het mis
    Luftwaffe Junkers Ju 88 A-4 (B3+BS, 8./KG 54) stort neer tijdens terugkeer naar Fliegerhorst Soesterberg van een missie op Normandie, Frankrijk. De Junkers komt neer op 20 meter achter huis aan de Biltscheweg 12 in Bosch en Duin. De vierkoppige bemanning overleeft het niet.

1945 – Richting de bevrijding

Na de bevrijding verdwijnen gevechtsacties, maar lichte verbindings- en observatietoestellen blijven vliegen vanaf geïmproviseerde strips. Ongevallen zijn nu vooral operationele of civiel-militaire ongelukjes, geen oorlogshandelingen meer.

  • 5 & 7 mei 1945 – Capitulatie Duitse bezetters
    Op 5 mei tekende de Duitsers bij het kruisje en was de oorlog in Nederland voorbij. Hier in Zeist moesten we nog even wachten. Op maandag 7 mei was de intocht van de 49e Britse Infanterie Divisie (de Polar Bears) van het 1e Canadese Legerkorps via de Driebergseweg en de Dorpsstraat het centrum van Zeist binnen.
  • 25 mei 1945 – Een oorlogsslachtoffer ná de bevrijding?
    Naast wasserij Burger aan de Noordweg werd een weiland ingericht als tijdelijk vliegveld om hooggeplaatste militairen en post rond te brengen. De hele dag vlogen militaire vliegtuigjes vanaf deze plek. Voormalig LVA vlieger Theo van Dijk uit Zeist wil zich weer aansluiten en vraagt oud collega Frans van Breugel hem een liftje te geven naar vliegbasis Gilze Rijen. De Auster Mk III (NJ949) van de NL RAF No.6 Auster squadron stijgt op van de geïmproviseerde strip. De vrouw van Theo, ook uit Zeist, zwaait hem uit. Ze maken nog een laatste groet laag over het vliegveld, trekken op en het vliegtuig komt weer loodrecht naar beneden om te crashen in de sloot naast het vliegveld. Beide vliegers zijn door. Van Dijk ligt op Zeister Bosrust begraven. Voor mij een slachtoffer van de Tweede Wereldoorlog.

Kaart met crashlocaties

Niet volledig (nieuwe gevallen blijven maar binnenkomen), maar de meeste uit WO2 in Zeist (en Bilthoven/De Bilt) staan erop.

Locatie van crashes van Geallieerde en Duitse toestellen in de tweede wereldoorlog in Zeist.
Blauw is geallieerd, rood Duits. Ook de crashes in De Bilt & Bilthoven staan er op.

Vooroorlogse crashes

Voorbeeld van een neuslanding (capotage / nose-down).
Dit betreft een Koolhoven FK51 die in 1938 achter Slot Zeist bij Blikkenburg neerkwam.

De bakermat van het (militair) vliegen in Nederland is Soesterberg, hier om de hoek. In de begindagen vonden er flink wat noodlandingen en crashes plaats in de regio, waaronder Zeist. Vaak was het een landing waarbij de lichte kisten met de neus voorover duikelden en de staart in de lucht: een capotage (een nose-over of nose-down). Soms kwamen de inzittenden om, vaker kwam er een reparatiewagen van de vliegbasis met reserveonderdelen en werd de kist opgelapt terwijl de bemanning een kop koffie dronk bij de boer wiens weiland ze in geland waren. Om vervolgens zelfstandig terug te vliegen. Enkele voorbeelden, maar nog niet volledig:

1 juli 1913: De Luchtvaartafdeling (LVA) wordt officieel opgericht op Soesterberg met slechts één vliegtuig: ‘De Brik’. Dit is de voorloper van de Koninklijke Luchtmacht.

1914-1918: Tijdens de Eerste Wereldoorlog is Nederland neutraal, maar de LVA groeit hard door geïnterneerde buitenlandse toestellen die op Nederlands grondgebied landen. Een bonte verzameling toestellen van de vechtende landen die op ons grondgebied landden. Die toestellen hielden we en vormden het begin.

Crashes en incidenten rond Zeist of van Zeistenaren elders

  • 28 juli 1914 – Begin Eerste Wereldoorlog. Nederland blijft neutraal, maar bewaakt wel de grenzen. Vreemde toestellen die landen worden in beslag genomen.
  • 27 september 1915 – Drama bij Groenekan: In de middag (15:15) gaat het mis met een Farman HF-20 (LA2). Waarnemer Polis en vliegenier Hofstee raken zwaargewond. Hoewel de bronnen soms verschillen, lijkt dit toestel later die dag de fatale kist te zijn geworden voor beide heren. Collega-vliegers van Soesterberg snellen toe om hulp te bieden.
  • 12 januari 1916 – Weilandlanding: Tijdens een vlucht van Soesterberg naar Den Haag moeten Lt. Roppe en waarnemer Repelaer een noodlanding maken in een weiland tegenover Landgoed Beerschoten (De Bilt richting Zeist).
  • 6 maart 1916 – De “Brokkenpiloot”: Tijdens een wedstrijdronde door Nederland met negen toestellen doet LVA-piloot van het 1e uur Louis Coblijn mee. Hij stond in die tijd al bekend als een echte ‘brokkenpiloot’. Zeister Courant meldt het. overkomen van de deelnemers.
  • 19 juli 1916 – Motorpech boven Driebergen: Een toestel met het nummer 11 krijgt te kampen met motordefecten. De vliegers Lt. Drost moest het toestel aan de grond zetten in een weiland van de heer C. van D. nabij station Driebergen. Vanuit Soesterberg werd een motor gebracht waarna het vliegtuig verder kon. Merk en model vliegtuig onbekend. Mogelijk een Farman HF-22 (LA9 / HF-11 of LA11 / HF-13).
  • 24 mei 1917 – Landgoed Oostbroek: Lt. vlieger Van Oosten en zijn waarnemer B. maken om 16.00 een onvrijwillige landing op het terrein van Landgoed Oostbroek ten westen van Zeist.
  • 11 november 1918 – Einde Eerste Wereldoorlog. Om 11.11 eindigt de slepende oorlog.
  • 31 oktober 1919 – Op de kop bij Huis ter Heide: Een Albatros D 140 komende van Hannover met bestemming Soesterberg slaat tijdens een noodlanding op deze zondagmorgen over de kop. Ondanks de ravage kruipen de kapitein en zijn mecanicien ongedeerd uit het wrak. Oorzaak: defect aan de machine.
  • 18 februari 1920 – De Indië-droom: Geen crash, maar een mooie ambitie! Een Albatros G XV (D-407, c/n 7838/18), aangekocht door de Zeister firma Dijksman, wordt vanuit Duitsland geïmporteerd. Het toestel staat klaar voor een historische vlucht naar Indië door Lt. G.A. Koppen. Een ambitieus project met een lokaal tintje.
  • 9 juli 1920 – Duitse gasten op de Tiendweg – Op de Tiendweg in Zeist komen twee Duitsers naar beneden voor een noodlanding. Ze waren van Ede op weg naar Amsterdam. De Duitsers zijn ongedeerd, het toestel raakt beschadigd.
  • 16 juli 1920 – Versteegh in Zeist: De zeer bekende vlieger Lt. Willem Versteegh moet helaas zijn Spijker V.2 (nummer 64) in Zeist aan de grond zetten. En hij had al zo’n pech, want de dag ervoor op 15 juli maakte Versteegh een capotage met de Fokker C.I Nr. 541 in Valkenburg.
  • 3 juni 1921 – De eerste keer Oostindië: Korporaal Adrianus J.G. Oostindië (een bekende vlieger uit Zeist) maakt een ‘capotage’ (het toestel slaat over de kop) met zijn Spijker V.2 nr 48.
  • 15 september 1921 – Voetbalveld of pompstation: Sgt. Vliegenier Bos crasht met zijn Spijker V.2 (nr 43) nabij een voetbalveld in Zeist, vermoedelijk bij de Bergweg of het Pompstation waar nu het Waterwinpark zit.
  • 12 juli 1922 – Oostindië in de modder: Zeistenaar Sgt. Oostindië heeft wederom pech, ditmaal in Edam. Hij maakt een noodlanding en slaat weer over de kop met zijn Fokker C.I. 536
  • 24 augustus 1922 – Noodlanding in de tuin van de burgemeester: Een spectaculair gezicht in Zeist! Lt. Stout en Sgt. van Aartsen landen hun Fokker C.I 498 “achter de tuin van de burgemeester“. De heren komen met de schrik vrij. In die jaren was Cornelis Jan baron van Tuyll van Serooskerken de burgervader van Zeist en die woonde in Huize Pasadena (waar nu het verzorgingstehuis staat op de hoek Lindenlaan / Verlengde Slotlaan).
  • 16 januari 1923 – Val bij Austerlitz: Wachtmeester Bosch valt letterlijk uit de lucht bij Austerlitz met zijn Fokker C.I 511.
  • 15 april 1925 – Zeistenaar Oostindië maakt nog maar een capotage: De Fokker D.VII 263 met bestuurder: Sgt. Oostindië uit Zeist maakt een capotage na de landing op onbekende plek. Mogelijk op vliegbasis Soesterberg.
  • 11 mei 1927 – Eerste crash van de dag: Fokker C.IV 576 maakt noodlanding in Zeist. Een maand later, in juni 1927 crasht het toestel weer en dan wordt het afgeschreven.
  • 11 mei 1927 – De Wasserij-crash: Een Fokker S.IV 100 komt neer in Zeist, vlak naast wasserij Burger. Inzittenden zijn de bekende vlieger Koene Dirk Parmentier en mechanicien van Hilten. De eerder genoemde Lt. Versteegh kwam gelijk polshoogte namen vanaf Soesterberg. Parmentier was een van de bekendste vliegers voor, tijdens en na de oorlog en kwam in 1948 om bij een vliegtuigramp in Schotland. Wasserij Burger aan de Noordweg zou in de nadagen van de oorlog nog een crash zien!
  • 1928 – De Luchtballon van Pottum: Een bijzonder intermezzo: een luchtballon van 650 m3 onder leiding van Willem Pottum maakt een ronde over Nederland en maakt een tussenstop in Zeist. De kranten schreven erover.
  • 5 maart 1928 – Tolakker Zeist: Piloot van de Werf en waarnemer van Werde crashen met hun Fokker C.I (506) bij de Tolakker (Zeist-West) tijdens de start vanaf Soesterberg. Het toestel wordt jaren later pas definitief afgeschreven.
  • 22 augustus 1929 – Dijnselburg: Twee korporaals vliegen hun toestel komende vanaf vliegveld de Kooy kapot op Landgoed Dijnselburg. Ze blijven ongedeerd en de leerling-vlieger en zijn mecanicien keren terug naar de Kooy.
  • 10 juli 1935 – Zeistenaar Oostindië kampt met benzinegebrek
    Noodlanding Fokker F.VIIa-3m te Smerp op Wieringen (Hollands-Kroon, NH), wegens benzinegebrek met vliegers Sgts.vl. A.J.G. Oostindië uit Zeist en W. Warnaar.
  • 23 oktober 1936 – De legendarische Leegstra: De Hilversumse vlieger-instructeur Hidde Leegstra crasht (waarschijnlijk) bij Den Dolder. Deze man zou later beroemd worden door met een Fokker G.1 naar Engeland te ontsnappen tijdens de oorlog.
  • 30 maart 1938 – Slot Zeist: Een Koolhoven FK.51 komt neer achter Slot Zeist, nabij Blikkenburg. Aan boord zijn Lt. Van den Bosch en Lt. Molenaar.
  • 1 december 1938 – Het weiland van Methurst: Een jonge sergeant-vlieger (23), Luitenant Kuipers uit Assen moet zijn Koolhoven FK.51 Nr 10 in een weiland van veehouder Methurst tussen Zeist en Bunnik (Tolakker) zetten uit pure nood. Dit gebeurde tijdens een vlucht van Haamstede naar Soesterberg als de brandstoftoevoer staakt en het hem niet lukt Soesterberg te lokaliseren. De noodlanding lijkt te lukken, maar het vliegtuig blijft haken achter prikkeldraad en slaat over de kop. Vleugels en neus raken zwaar beschadigd, de vlieger wonderwel ongedeerd. Vanuit de naastgelegen boerderij belt hij vliegbasis Soesterberg. Wanneer de politie arriveert weigert hij zijn naam te geven en probeert ook het nemen van foto’s te voorkomen. Politiebewaking volgt en het toestel zou gedemonteerd naar Soesterberg worden afgevoerd. Het betreft zeer waarschijnlijk Jan Pieter Kuipers die in de meidagen van 1940 in een Fokker G.1 vocht (onderscheiden met Bronzen Leeuw) en in 1943 krijgsgevangen werd gemaakt. Na de oorlog klom hij op tot Generaal-Majoor van de Koninklijke Luchtmacht.

De meidagen van 1940: De laatste vluchten

Toen de oorlog echt uitbrak, vlogen de Zeister piloten hun laatste, vaak fatale missies:

  • 15 maart 1940 – Drama op Ypenburg: Vlak voor de inval stort Reserve Sergeant-vlieger Gerrit Nijhuijs uit Zeist tijdens een oefening vanaf Ypenburg neer in een vrille (tolvlucht) met zijn Northrop Douglas DB-8A 386. Hij ligt begraven op Zeister Bosrust.
  • 10 mei 1940 – De dood van een veteraan: Sergeant Majoor-vlieger Adrianus Oostindië (die we al vaker tegenkwamen in de lijst) wordt boven Oud-Beijerland neergeschoten in zijn Fokker T.V. 854 bommenwerper tijdens een missie om de door de Duitsers ingenomen Waalhaven te bombarderen. De 45-jarige Oostindië woonde sinds 1922 in de gemeente Zeist: Eerst in de Dolderseweg 159, later aan de Panweg 22 en tenslotte Tollenslaan 8.
  • 10 mei 1940 – Kijkduin: Luitenant Pom Vermeulen uit Zeist (Eikenlaan) komt om het leven wanneer zijn Northrop Douglas 8A-3N 385 door vijandelijk vuur wordt neergehaald tussen Kijkduin en Monster.

Na WO2: Straaljagers, zweefvliegers en testvluchten

  • Donderdag 13 november 1947 – Brandstofdrama op de vliegbasis: Een Beechcraft D18s (PH-UBS) van de Rijksluchtvaartschool vertrok vanuit Gilze-Rijen naar Soesterberg voor trainingsvluchten. De motoren werden volgens voorschrift gestart op de kleine achtertanks (95 liter), maar er werd daarna vergeten over te schakelen op de grote voortanks. Nadat de instructeur de leerlingen Hos en Legger alleen liet oefenen, viel tijdens de derde nadering een motor uit door brandstofgebrek. In plaats van direct te landen, probeerde de leerling op één motor door te starten met wielen en kleppen nog uit. Het toestel verloor hoogte en boorde zich onder een hoek van 45 graden in een bosje met jonge dennen en berken bij Huis ter Heide.
    De vleugels en motoren sloegen eraf, maar beide leerlingen kwamen met slechts lichte verwondingen uit het wrak. Na onderzoek kreeg instructeur Mackie een… berisping!
  • Vrijdag 23 mei 1952 – Afgeschreven bij Austerlitz: In de beginjaren van het straaltijdperk gaat het mis met een Gloster Meteor F.8 (I-150) van de Koninklijke Luchtmacht. Piloot Berge crasht in het gebied tussen Austerlitz en Maarn. Opgestegen vanaf Soesterberg voor een formatievlucht. Zijn kunstmatige horizon bleek niet te werken. Het toestel (constructienummer 6404) raakt zo zwaar beschadigd dat het volledig moet worden afgeschreven. Er ontstond zelfs een kleine bosbrand, maar Mariniers uit Doorn die er toevallig oefenden konden helpen blussen. Luitenant-Vlieger Van de Berge uit Bussum kwam om bij de ramp.
  • Woensdag 4 april 1956 – DFS Olympia in de Verlengde Slotlaan: Op deze dag vindt er een incident plaats met een DFS Olympia (PH-173) zweefvliegtuig van de KNvVL. De minderjarige, maar zeer ervaren, H.H. Brink uit Zeist raakte door slecht weer niet meer in staat Soesterberg te bereiken en had bedacht te landen op de sportvelden van het CLZ vlakbij zijn ouderlijke woning. Door een windvlaag lukte dit niet en crashlandde hij op de Verlengde Slotlaan. Hij stapte ongedeerd uit.
  • Dinsdag 28 mei 1957 – Tragedie in Den Dolder: Een zwarte dag voor de Amerikaanse luchtmacht (USAF) gestationeerd op Soesterberg. De Amerikaanse piloot 1st Lt. Alan N. Rea komt om het leven wanneer zijn North American F-100C Super Sabre (54-1923) neerstort in Den Dolder. De Super Sabre was een van de eerste supersonische jagers van die tijd.
  • Zaterdag 25 oktober 1958 – Pech met de sleepkabel, crash in Den Dolder: Tijdens een sleepstart op vliegbasis Soesterberg met een Schneider Grunau Baby IIb (PH-213) zweefvliegtuig gaat het mis. Door een defect aan de trekhaak schiet de kabel van de Tiger Moth (het sleeptoestel) los. Bestuurder A.K. Gietema ontkoppelt direct, maar zit op slechts 120 meter hoogte; te laag om het vliegveld nog te halen. Tijdens de buitenlanding in Den Dolder raakt hij een boom met de rechtervleugel. De vleugeltip wordt over een lengte van 1,30 meter vernield en de romp raakt getordeerd, maar Gietema komt er gelukkig zonder kleerscheuren vanaf. De PH-213 uit 1955 is recent opgeknapt en vliegt sinds 2014 weer!
  • Vrijdag 2 januari 1959 – Het drama van Huis ter Heide: Een zeer ernstig ongeluk met een North American F-86K Sabre (Q-322) van de Luchtmacht. Piloot Ruys weet zich met zijn schietstoel in veiligheid te brengen, maar het toestel stort neer in Huis ter Heide op de bloemenkwekerij aan de Prins Alexanderlaan. Hierbij vallen helaas twee doden op de grond. Dit is een van de meest impactvolle crashes in de naoorlogse geschiedenis van de gemeente Zeist.
  • Zaterdag 3 augustus 1968 – Voorzorgslanding bij Bunnik: Een Piper PA-25-235 Pawnee B (PH-IPO) moet door het rap verslechterende weer uit voorzorg aan de grond worden gezet. De piloot genaamd Turgert kiest de weilanden van Zeist, vlakbij Bunnik, als landingsplaats. Een incident dat goed afliep, maar wel de nodige aandacht trok. Geen schade! Constructienummer 25-3575. In 2004 crasht het toestel in Engeland en is dan afgeschreven.
  • 1982 – De testvlucht van Van Ommeren: Dit is geen crash, maar een bijzonder stukje lokale luchtvaartgeschiedenis. H. van Ommeren uit Odijk bouwt zijn eigen toestel, de Van Ommeren VO-3. Hij voert hiermee een testvlucht uit vanaf een weiland direct naast Klooster Zeist.
  • Dinsdag 10 januari 1995 – Verkeerde plek, goed verhaal: Een bekeuring voor een laatste groet: Een gedesoriënteerde Duitse piloot met toestemming om te landen in Huis ter Heide landt zijn Bell 206B (D-HEBI) per ongeluk op een voetbalveldje bij de Carolus-school in Soesterberg. Hij vervoerde een passagier voor de uitvaart van een 23-jarige man van woonwagenkamp Beukbergen (Huis ter Heide), die was verongelukt met een sportwagen van 250.000 gulden. De landing kostte de piloot een boete van 1.200 gulden, maar de passagier was dankzij deze actie wel precies op tijd voor de begrafenis.
  • Zondag 30 mei 2004 – Onvrijwillige landing op een Zeister schoolterras: Na een vaart van drie kwartier met een Cameron N-105 luchtballon wordt de gezagvoerder verrast door een opkomende bui boven Zeist. Terwijl de ballon laag over de bebouwing vaart, zorgt de plotselinge wind voor een lastige situatie. De ballon eindigt op een terras bij een school, waarbij een deel van het omhulsel in een boom verstrikt raakt. De twee passagiers en de piloot blijven ongedeerd.

Bronnen

Er zijn vele bronnen maar de meest bekende zijn: